راهنمای کامل SPF و PA در ضدآفتاب‌ها
هنگام خرید ضدآفتاب، احتمالاً با دو شاخص مهم روی بسته‌بندی محصولات مواجه شده‌اید: عددی مانند SPF 30 یا SPF 50 و عبارت‌هایی مانند +PA++++، PA++، PA یا ++++PA. اما این اعداد و علامت‌ها دقیقاً چه معنایی دارند؟ آیا ++++PA همیشه بهتر از +++PA است؟ و آیا SPF 50 به این معناست که می‌توانیم مدت بیشتری زیر نور خورشید بمانیم؟
در این مقاله، مفهوم SPF و PA را به زبان ساده اما علمی بررسی می‌کنیم تا بتوانید هنگام انتخاب ضدآفتاب، اطلاعات دقیق‌تری داشته باشید.
اشعه‌های فرابنفش خورشید را بشناسیم
نور خورشید شامل انواع مختلفی از پرتوهاست. در میان آن‌ها، اشعه فرابنفش (Ultraviolet یا UV) نقش مهمی در ایجاد آسیب‌های پوستی دارد. پرتوهای فرابنفش به سه گروه UVA، UVB و UVC تقسیم می‌شوند.
UVC کوتاه‌ترین طول موج را دارد و بخش عمده آن توسط جو زمین جذب می‌شود؛ بنابراین در شرایط طبیعی، مقدار قابل‌توجهی از UVC به سطح زمین نمی‌رسد.
UVB بیشتر در لایه‌های سطحی پوست اثر می‌گذارد و عامل اصلی آفتاب‌سوختگی و قرمزی پوست است. این پرتو همچنین در ایجاد آسیب DNA و افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست نقش دارد.
UVA طول موج بیشتری دارد و می‌تواند به لایه‌های عمیق‌تر پوست نفوذ کند. قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض UVA با پیری زودرس پوست، ایجاد چین‌وچروک، تغییرات رنگدانه‌ای و آسیب‌های سلولی ارتباط دارد. UVA نیز در فرایندهای مرتبط با سرطان پوست نقش دارد.
بنابراین، محافظت در برابر هر دو نوع UVA و UVB برای محافظت مناسب از پوست اهمیت دارد. شاخص‌های SPF و PA نیز به ترتیب اطلاعاتی درباره میزان محافظت در برابر UVB و UVA ارائه می‌کنند.
SPF چیست؟
SPF مخفف عبارت Sun Protection Factor و به معنای «فاکتور محافظت در برابر آفتاب» است. SPF عمدتاً میزان محافظت ضدآفتاب در برابر UVB و ایجاد آفتاب‌سوختگی را نشان می‌دهد.
برای مثال، SPF 30 از نظر آزمایشگاهی نشان می‌دهد که مقدار تابش UVB لازم برای ایجاد حداقل قرمزی پوستِ محافظت‌شده، حدود ۳۰ برابر مقدار لازم برای ایجاد همان پاسخ در پوست بدون محافظت است.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
SPF 30 به این معنا نیست که می‌توانید ۳۰ برابر بیشتر زیر نور خورشید بمانید.
میزان محافظت واقعی به عوامل مختلفی مانند مقدار ضدآفتاب استفاده‌شده، نحوه پخش آن روی پوست، تعریق، تماس با آب، شدت تابش خورشید و زمان قرار گرفتن در معرض نور بستگی دارد. بنابراین نباید از SPF برای محاسبه مدت مجاز ماندن در آفتاب استفاده کرد.
SPF 30 یا SPF 50؛ کدام بهتر است؟
افزایش SPF به معنای افزایش خطی میزان محافظت نیست. برای مثال، در شرایط استاندارد آزمایشگاهی، SPF 30 حدود ۹۷ درصد و SPF 50 حدود ۹۸ درصد از UVB را فیلتر می‌کند.
اگرچه اختلاف درصدی ظاهری کم است، SPF 50 همچنان محافظت بیشتری ایجاد می‌کند و در شرایطی که فرد مدت زیادی در معرض آفتاب قرار دارد، استفاده صحیح از یک ضدآفتاب با SPF بالاتر می‌تواند مفید باشد.
نکته مهم‌تر از تفاوت عددی SPF، استفاده از مقدار کافی ضدآفتاب و تمدید منظم آن است. با توجه به شرایط آب و هوایی ایران SPF 30 کاملا مناسب خواهد بود.
PA چیست؟
PA مخفف Protection Grade of UVA است و برای نشان دادن میزان محافظت یک محصول در برابر UVA استفاده می‌شود.
سیستم PA بر اساس آزمون‌های مرتبط با Persistent Pigment Darkening (PPD) ایجاد شده است. در این آزمون، تغییرات ایجادشده در رنگدانه پوست پس از مواجهه با UVA بررسی می‌شود.
هرچه سطح PA بالاتر باشد، نشان‌دهنده محافظت بیشتر محصول در برابر UVA است.
|
درجه PA |
محدوده PPD* | میزان محافظت در برابر UVA |
|
+PA |
2 تا کمتر از 4 |
محافظت کم |
|
++PA |
4 تا کمتر از 8 |
محافظت متوسط |
|
+++PA |
8 تا کمتر از 16 |
محافظت بالا |
| ++++PA | 16 یا بیشتر |
محافظت بسیار بالا |
* محدوده‌های PPD بر اساس طبقه‌بندی رایج سیستم PA بیان شده‌اند.
+PA؛ محافظت کم
++PA پایین‌ترین سطح از چهار درجه رایج PA است و نشان‌دهنده محافظت کم در برابر UVA است.
این سطح ممکن است در محصولاتی که برای مواجهه محدود با نور خورشید طراحی شده‌اند دیده شود، اما هنگام انتخاب یک ضدآفتاب برای استفاده روزانه، به‌ویژه در شرایطی که فرد زمان قابل‌توجهی در فضای باز سپری می‌کند، بهتر است محصولی با محافظت گسترده‌تر در برابر UVA انتخاب شود.
++PA؛ محافظت متوسط
++PA نشان‌دهنده سطح متوسط محافظت در برابر UVA است.
با این حال، مناسب بودن یک محصول تنها بر اساس PA تعیین نمی‌شود و باید عواملی مانند SPF، میزان مواجهه با نور خورشید، نوع فعالیت و ویژگی‌های فردی نیز در نظر گرفته شوند.
+++PA؛ محافظت بالا
+++PA نشان‌دهنده محافظت بالا در برابر UVA است و می‌تواند گزینه مناسبی برای بسیاری از کاربردهای روزمره باشد.
برای افرادی که به‌طور معمول در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند، انتخاب ضدآفتابی با SPF مناسب و PA+++ یا بالاتر می‌تواند انتخاب مطلوبی باشد.
++++PA؛ محافظت بسیار بالا
++++PA بالاترین سطح طبقه‌بندی PA در سیستم رایج است و نشان‌دهنده محافظت بسیار بالا در برابر UVA است.
این سطح می‌تواند برای افرادی که مدت زیادی در فضای باز هستند یا در شرایطی با مواجهه قابل‌توجه با نور خورشید قرار دارند، انتخاب مناسبی باشد.
با این حال، داشتن ++++PA به این معنا نیست که فرد می‌تواند بدون محدودیت در معرض نور خورشید قرار بگیرد. هیچ ضدآفتابی نمی‌تواند تمام اشعه‌های UV را به‌طور کامل مسدود کند.
بررسی SPF و PA را در کنار هم بررسی
SPF و PA دو شاخص متفاوت هستند و نباید یکی را جایگزین دیگری در نظر گرفت.
SPF بیشتر بر محافظت در برابر UVB و آفتاب‌سوختگی تمرکز دارد، در حالی که PA میزان محافظت در برابر UVA را نشان می‌دهد.
بنابراین هنگام انتخاب ضدآفتاب، بهتر است به دنبال محصولی باشید که محافظت در برابر طیف وسیعی از اشعه‌های UVA و UVB داشته باشد.
در بسیاری از شرایط، استفاده از ضدآفتابی با SPF 30 یا بالاتر و محافظت مناسب در برابر UVA انتخاب مناسبی برای مصرف روزانه است.
نکات مهم برای استفاده صحیح از ضدآفتاب
۱. مصرف به مقدار کافی
یکی از دلایل کاهش اثر ضدآفتاب در مصرف واقعی، استفاده کمتر از مقدار مورد نیاز است. برای صورت و نواحی در معرض نور، مقدار مناسب باید مطابق دستورالعمل محصول استفاده شود. روش‌هایی مانند قاعده دو انگشت می‌توانند به تخمین مقدار مورد نیاز برای صورت و گردن کمک کنند، هرچند مقدار دقیق به اندازه ناحیه موردنظر و نوع محصول بستگی دارد.
۲. تمدید ضدآفتاب
در شرایط معمول، بهتر است ضدآفتاب تقریباً هر دو ساعت تمدید شود و در صورت شنا، تعریق زیاد یا پاک شدن محصول، زودتر تجدید شود؛ حتی اگر محصول در برابر آب مقاوم باشد.
۳. در مظر گرفتن همه شاخص های ضد آفتاب
SPF به‌تنهایی اطلاعات کاملی درباره محافظت در برابر UVA ارائه نمی‌دهد. هنگام خرید، علاوه بر SPF، به وجود شاخص یا ادعای محافظت در برابر UVA نیز توجه کنید.
۴. استفاده از سایر روش های محافظتی در کنار ضد آفتاب
در زمان تابش شدید خورشید، استفاده از لباس مناسب، کلاه، عینک آفتابی و سایه نیز اهمیت دارد. بهتر است تا حد امکان از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور مستقیم خورشید، به‌ویژه در ساعات اوج تابش، خودداری شود.
۵. استفاده از ضد آفتاب در روزهای ابری
ابری بودن هوا به معنای حذف اشعه UV نیست. بخشی از پرتوهای فرابنفش می‌تواند از ابرها عبور کند؛ بنابراین در صورت قرار گرفتن در معرض نور روز، محافظت مناسب همچنان اهمیت دارد.
برای خرید ضد آفتاب مینرال کودک سالوویتو بب روی لینک «فروشگاه» کلیک کنید.
سخن پایانی
SPF و PA دو مفهوم مهم برای درک عملکرد ضدآفتاب‌ها هستند. SPF عمدتاً میزان محافظت در برابر UVB و آفتاب‌سوختگی را نشان می‌دهد، در حالی که PA برای بیان سطح محافظت در برابر UVA استفاده می‌شود.
در سیستم PA، تعداد بیشتر علامت مثبت نشان‌دهنده سطح بالاتری از محافظت در برابر UVA است؛ بنابراین ++++PA سطح محافظت بیشتری نسبت به +++PA دارد.
با این حال، انتخاب ضدآفتاب مناسب تنها به یک عدد محدود نمی‌شود. SPF مناسب، محافظت در برابر UVA، استفاده از مقدار کافی و تمدید منظم همگی در میزان محافظت واقعی نقش دارند.
به یاد داشته باشید که ضدآفتاب بخشی از یک برنامه کامل محافظت در برابر نور خورشید است و جایگزین سایر روش‌های محافظتی مانند پوشش مناسب، کلاه و کاهش مواجهه با نور مستقیم خورشید نمی‌شود.
References
Salih, H., Psomadakis, C., & George, S. M. C. (2024). Sunscreens: A narrative review. Skin Health and Disease, 4(6), e432
Zou, W., Ramanathan, R., Urban, S., Sinclair, C., & King, K. (2022). Sunscreen testing: A critical perspective and future roadmap. TrAC Trends in Analytical Chemistry, 157, 116724